Update 18 December 2025 14:30u: Motie in de maak om archiefbesluit te bevriezen / WOB/Woo-verzoek
Vanavond, donderdag 18 december, wordt in de gemeenteraad van Sluis een motie ingediend om de geplande verhuizing van het gemeentearchief voorlopig stil te zetten. Aanleiding hiervoor is het vervallen van de grondruilovereenkomst. Wij vertrouwen erop dat Raad en College inzien dat het verstandig is om deze nieuwe situatie zorgvuldig te onderzoeken.
Vanuit diverse maatschappelijk betrokken organisaties is immers krachtig aan de bel getrokken: er is geen draagvlak voor de verhuizing van ons cultureel-historisch erfgoed naar het Zeeuws Archief.
Mocht het College weigeren om hieraan mee te werken, dan overwegen wij via een WOB/Woo-verzoek de ontbindende voorwaarden op te vragen van zowel het contract met ZorgSaam als dat met het Zeeuws Archief. Het contract met ZorgSaam bevatte vermoedelijk bepalingen die de “kettingreactie” naar het archiefbesluit kunnen doorbreken.
Met verbazing en grote zorg is kennisgenomen van het persbericht waarin de Gemeente Sluis en ZorgSaam aankondigen dat de langverwachte grondruil niet doorgaat. Terwijl dit wordt gepresenteerd als een ‘versnelling’ van Vitaal Oostburg, kan niet worden voorbijgegaan aan de pijnlijke realiteit voor het historisch erfgoed van de gemeente.
Nog geen half jaar geleden, in mei 2025, nam de gemeenteraad het verstrekkende besluit om het Gemeentelijk Archief permanent te verhuizen naar Middelburg. Het doorslaggevende argument van het college was destijds glashelder: ‘Er is geen keuze. We zijn gebonden aan de grondruil met ZorgSaam en het huidige archiefgebouw moet voor 31 december 2026 gesloopt zijn.’
Vandaag blijkt die ‘harde werkelijkheid’ een papieren tijger.
Nu ZorgSaam op eigen terrein (De Stelle/Antonius) gaat bouwen en de grondruil van de baan is, vervalt de noodzaak om de huidige archieflocatie halsoverkop te ontruimen en te slopen ten behoeve van de zorgcampus. De grond blijft immers eigendom van de gemeente. Daarmee is de bodem weggeslagen onder het besluit om het historisch geheugen van Sluis uit de regio weg te halen.
Daar komt bij dat de Gemeente Hulst onlangs heeft laten zien dat er wél politieke ruimte is om tot een andere keuze te komen. Hulst besloot recent om het eigen gemeentearchief in Hulst te behouden, precies om redenen van lokale verbondenheid, toegankelijkheid en identiteit, zoals onder meer is beschreven op redonsarchief.nl. Dit voorbeeld en ook dat van Noord-Beveland onderstreept dat Zeeland geen eenduidige richting op hoeft waarin alle lokale archieven verdwijnen; er ís een alternatief, mits de politieke wil aanwezig is.
Er wordt geconstateerd dat:
- De onomkeerbare verhuizing naar Middelburg is geforceerd op basis van een scenario dat nu niet blijkt te kloppen. Bekijk hier hoe dit geforceerd tot stand is gekomen.
- De kosten en moeite voor tijdelijke huisvesting – destijds gebruikt als argument tégen nieuwbouw of behoud in de eigen gemeente – in een ander daglicht komen te staan nu de sloopdruk van buitenaf wegvalt.
- Een buurgemeente als Hulst maar ook Noord-Beveland laat zien dat behoud van een lokaal archief een reële, verdedigbare en toekomstbestendige beleidsoptie is mits enige ambitie en visie vanuit College en Raad wordt getoond en de samenwerking met lokale organisaties en professionele vrijwilligers oprecht worden betrokken.
Het college wordt dan ook opgeroepen om per direct de uitvoering van het verhuisbesluit naar Middelburg op te schorten. Nu de kaarten in Oostburg opnieuw zijn geschud, is men het aan de inwoners verplicht om opnieuw en openlijk te onderzoeken of het archief – nu de grondruil geen obstakel meer vormt – alsnog voor de gemeente zelf behouden kan blijven.
Vitaal Oostburg betekent ook een vitaal historisch besef. Nu de ‘stenen’ niet meer geruild worden, moet de discussie over het ‘papier’ worden heropend. De keuze van Hulst toont aan: een gemeente die haar geschiedenis koestert, kiest ervoor die geschiedenis dicht bij haar inwoners te houden.”
Persbericht Gemeente Sluis 17 december 2025: Nadere invulling programma Vitaal Oostburg
Een archief behoort op de plaats te zijn, waar het is ontstaan.
Het is dan ook de verplichting van de Gemeente Sluis om zorg te dragen voor hun en ONS erfgoed.
En niet geldverslindende projecten als Vitaal … te lanceren.
Hoeveel heeft het nu weer al gekost, zonder dat er iets gebeurd.
Dat betalen de burgers, jij en ik.